Mozaika Globalnego Południa: Polityka i Społeczeństwo

Zaczynamy od podstaw, bez których nie da się zrozumieć żadnego nagłówka. Dlaczego Egipcjanin, Irańczyk i Saudyjczyk patrzą na świat zupełnie inaczej? Rozgryziemy kody, które rządzą ich codziennością i polityką.

Omówimy:

• mapę regionu: państwa, granice wytyczone po I wojnie światowej i ich dzisiejsze skutki;
• islam sunnicki i szyicki: różnice religijne i ich polityczne wykorzystanie;
• plemię, klan i rodzinę jako źródła lojalności silniejsze niż państwo;
• honor, gościnność i wstyd: kody kulturowe w negocjacjach i polityce;
• arabską wiosnę i jej długie cienie: co zmieniła, a co zostało po staremu.

Efekt: zbudujesz własną „mapę orientacyjną” regionu, do której będziemy wracać przez cały rok.

Konflikt, o którym wszyscy mają zdanie, a niewielu zna jego źródła. Bez uproszczeń i bez stronniczości: rzetelna analiza sytuacji w Strefie Gazy i na Zachodnim Brzegu oraz narracji obu stron.

Omówimy:

• historię sporu w pigułce: 1948, 1967, Oslo i upadek procesu pokojowego;
• 7 października 2023 roku i wojnę w Strefie Gazy: przebieg, skutki humanitarne i polityczne;
• Zachodni Brzeg: osadnictwo, Autonomia Palestyńska i Hamas;
• rolę Egiptu, Kataru, państw Zatoki i USA w rozmowach o rozejmie i powojennym ładzie;
• wojnę narracji: jak obie strony walczą o opinię publiczną na świecie.

Efekt: nauczysz się odróżniać fakty od przekazu propagandowego i samodzielnie oceniać doniesienia z regionu.

Dlaczego Teheran trzęsie regionem? Poznasz system, w którym religia splata się z wielką polityką, a ideologia z walką o przetrwanie.

Omówimy:

• rewolucję 1979 roku i ustrój republiki islamskiej: najwyższy przywódca, prezydent, Strażnicy Rewolucji;
• „oś oporu”: sieć sojuszników Iranu od Libanu po Jemen;
• program jądrowy i sankcje: gra na czas czy droga do bomby?;
• społeczeństwo irańskie: pokolenie protestów „Kobieta, życie, wolność” i gospodarkę pod presją;
• kto przejmie władzę po ajatollahu Chameneim: możliwe scenariusze sukcesji.

Efekt: zrozumiesz logikę decyzji Teheranu i nauczysz się przewidywać jego ruchy.

Z wojny prowadzonej rękami pośredników konflikt przeszedł w bezpośrednie starcia. Przeanalizujemy najświeższe wydarzenia i zobaczymy, jak zmieniają one regionalny ład bezpieczeństwa.

Omówimy:

• drogę od „wojny w cieniu” do otwartych uderzeń z lat 2024–2025;
• obronę przeciwrakietową, drony i cyberataki jako nowe pola walki;
• rolę USA, państw Zatoki i Porozumień Abrahamowych;
• odstraszanie jądrowe: czy region zmierza ku wyścigowi zbrojeń?;
• scenariusze na najbliższe lata: eskalacja, zamrożenie czy porozumienie?

Efekt: poznasz narzędzia analizy konfliktu, które przydadzą się także przy innych sporach na świecie.

Jak to możliwe, że organizacja, która nie jest państwem, ma siłę armii? Poznasz kulisy działania aktorów w „szarej strefie”, między polityką, wojskiem, religią i przestępczością.

Omówimy:

• narodziny Hezbollahu i jego miejsce w wyznaniowym systemie politycznym Libanu;
• „państwo w państwie”: opiekę społeczną, media, finanse i struktury zbrojne;
• wojnę z Izraelem w 2024 roku i jej skutki dla organizacji;
• spór o rozbrojenie Hezbollahu i przyszłość Libanu;
• inne podmioty niepaństwowe regionu: milicje, ugrupowania dżihadystyczne, prywatne firmy wojskowe.

Efekt: zrozumiesz, jak działają podmioty niepaństwowe i dlaczego tak trudno je pokonać.

Zrozumiesz, jak ruch zbrojny z najbiedniejszego państwa Półwyspu Arabskiego może wpływać na ceny energii, koszty transportu i światowy handel.

Omówimy:

• wojnę domową w Jemenie i ruch Huti (Ansar Allah): skąd się wzięli i czego chcą;
• rywalizację Arabii Saudyjskiej, Zjednoczonych Emiratów Arabskich i Iranu w Jemenie;
• ataki na statki na Morzu Czerwonym i w cieśninie Bab al-Mandab;
• skutki dla Kanału Sueskiego, łańcuchów dostaw i cen w Europie;
• jedną z największych katastrof humanitarnych współczesnego świata.

Efekt: zobaczysz bezpośredni związek między odległym konfliktem a Twoim codziennym życiem.

Analiza miejsc, w których granice państw stały się liniami na piasku, a realną władzę często mają milicje, klany i zewnętrzni patroni.

Omówimy:

• upadek reżimu Asada w grudniu 2024 roku i budowę nowej Syrii;
• Kurdów: autonomię w Iraku i ich przyszłość w Syrii;
• Irak między Waszyngtonem a Teheranem: rolę szyickich milicji;
• dziedzictwo tak zwanego Państwa Islamskiego: obozy, więzienia, ryzyko odrodzenia;
• odbudowę, powroty uchodźców i rozliczenie zbrodni wojennych.

Efekt: nauczysz się oceniać, czy państwo po wojnie ma szansę na stabilizację.

Szczerze i bez ideologii o tym, jak wojny na południu zmieniają nasze bezpieczeństwo i społeczeństwa.

Omówimy:

• główne szlaki migracyjne: Morze Śródziemne, szlak bałkański, Libię jako państwo tranzytowe;
• migrację jako narzędzie nacisku politycznego: od Turcji po granicę polsko-białoruską;
• nowe unijne zasady migracji i azylu: co zmieniają w praktyce;
• integrację, diaspory i ryzyko radykalizacji: fakty zamiast stereotypów;
• doświadczenia Bałkanów jako regionu tranzytu i powrotów.

Efekt: będziesz umieć rzeczowo rozmawiać o migracji, opierając się na danych, a nie emocjach.

Spotykamy się na żywo w siedzibie Fundacji El Karama. To najbardziej praktyczna część roku: zamiast wykładu warsztat.

W programie:

• podsumowanie roku: najważniejsze zmiany w regionie od stycznia do września 2027 roku;
• warsztat scenariuszowy w zespołach: kto wygra, a kto straci w nowym układzie sił?;
• prezentacje uczestników i dyskusję z ekspertami;
• uroczyste wręczenie dyplomów i bliskowschodni poczęstunek.

Efekt: wyjdziesz z gotowym warsztatem analitycznym i gronem osób, z którymi warto rozmawiać o świecie.